ฮีทสโตรก (Heat Stroke) โรคลมแดด อันตรายที่มาพร้อมฤดูร้อน

Key Highlight

• ภาวะฮีทสโตรกเกิดขึ้นได้เมื่อเราออกแรงทำกิจกรรมที่ใช้แรงมาก ๆ กลางแจ้ง อุณหภูมิร่างกายสูงถึง 40 องศาเซลเซียส ดื่มน้ำไม่เพียงพอจนทำให้ร่างกายร้อนจัด

• โรคลมแดดหรือฮีทสโตรกนั้นอาจรุนแรงถึงขั้นเสียชีวิตได้โดยเฉพาะกลุ่มเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ และผู้ที่มีโรคประจำตัวเช่น โรคหัวใจ โรคอ้วน

รู้จัก ฮีทสโตรก คืออะไร

ฮีทสโตรก (Heat stroke) หรือโรคลมแดด คือภาวะที่ร่างกายมีความร้อนสูงเกินไปซึ่งเกิดจากการอยู่กลางแจ้งหรือที่ ๆ มีอุณหภูมิสูงเป็นเวลานานโดยเฉพาะในช่วงฤดูร้อนโดยเฉพาะในพื้นที่ร้อนชื้นอย่างประเทศไทย

ภาวะฮีทสโตรกสามารถเกิดขึ้นได้เมื่อเราออกแรง ทำกิจกรรมที่ใช้แรงมาก ๆ กลางแจ้งและดื่มน้ำไม่เพียงพอจนทำให้ร่างกายร้อนจัด อาการของโรคฮีทสโตรก เช่น ปวดศีรษะ มีไข้สูง มึนงง อ่อนเพลีย เป็นต้น กลุ่มที่เสี่ยงต่อการเป็นฮีทสโตรกได้แก่กลุ่มเด็ก ผู้สูงอายุ หรือแม้แต่ในกลุ่มคนที่แข็งแรงก็สามารถฮีทสโตรกได้เช่นกัน

โรคลมแดดหรือฮีทสโตรกอันตรายและทำให้เสียชีวิตได้ หากเกิดอาการฮีทสโตรกควรรีบปรึกษาแพทย์

อาการของฮีทสโตรก สัญญาณที่ต้องระวัง

บางคนอาจจะสงสัยว่าฮีทสโตรกมีอาการแตกต่างจากการเป็นลมอย่างไร โดยทั่วไปแล้วอาการของฮีทสโตรกสังเกตได้ดังนี้

• ร่างกายมีอุณหภูมิสูงตั้งแต่ 40 องศาเซลเซียสขึ้นไป

• ปวดศีรษะ

• กระหายน้ำมาก

• คลื่นไส้ อาเจียน

• ผิวแห้ง แสบ แดง ร้อน

• ใจเต้นเร็ว หรือชีพจรเต้นเร็ว

• หายใจหอบ ถี่

• ชัก เกร็ง

• หมดสติ

ฮีทสโตรก สาเหตุการเกิดโรคลมแดด

ฮีทสโตรกเกิดจากการที่เราอยู่ในสภาวะที่อุณหภูมิสูงจัด จนทำให้ร่างกายมีความร้อนสูงเกินไป ประกอบกับการใช้แรงงาน ออกกำลังท่ามกลางอากาศที่ร้อนจัด ดื่มน้ำไม่เพียงพอ ฮีทสโตรกมักเกิดขึ้นเมื่ออุณหภูมิร่างกายสูงถึง 40 องศาเซลเซียสจึงทำให้เกิดอาการเวียนศีรษะ หน้ามืด คลื่นไส้ อาเจียน และอาจทำให้เสียชีวิตได้โดยเฉพาะผู้ที่มีโรคประจำตัว กลุ่มเด็กเล็ก หรือผู้สูงอายุ

ใครบ้างที่มีความเสี่ยงเกิดฮีทสโตรก

เมื่ออากาศร้อน ฮีทสโตรกสามารถเกิดขึ้นได้กับทุกคนโดยเฉพาะในช่วงฤดูร้อนของประเทศไทยที่อุณหภูมิสูงจัดและมีความชื้น ผู้ที่มีความเสี่ยงสูงต่อการเป็นฮีทสโตรกมีดังนี้

• เด็กเล็ก

• ผู้สูงอายุ

• ทำงานกลางแจ้ง หรือออกกำลังกายกลางแจ้ง

• ดื่มน้ำไม่เพียงพอ

• น้ำหนักตัวเกิน

• พักผ่อนไม่เพียงพอ

• ผู้ที่อยู่ในห้องแอร์แล้วออกมาเจออากาศร้อนทันทีจึงทำให้ร่างกายปรับตัวไม่ทัน

• ผู้ที่มีโรคประจำตัว เช่น โรคหัวใจ โรคอ้วน

• ผู้ที่ใช้ยาประจำตัวบางชนิด เช่น ยาขับปัสสาวะ ยารักษาความดัน (beta-blockers) ยาต้านเศร้า ยาสำหรับผู้ที่มีสมาธิสั้น ยาหดหลอดเลือด

อาการฮีทสโตรกแบบใดที่ควรรีบพบแพทย์

เมื่อพบเห็นผู้ที่มีอาการฮีทสโตรกควรรีบนำส่งโรงพยาบาลเพราะอาจอันตรายจนถึงขั้นเสียชีวิตได้ โรค heat stroke อาการที่ควรรีบพบแพทย์ ได้แก่

• ร่างกายมีอุณหภูมิสูงตั้งแต่ 40 องศาเซลเซียสขึ้นไป

• คลื่นไส้ อาเจียน

• ใจเต้นเร็ว

• หายใจหอบ

• ชัก เกร็ง

• หมดสติ

เมื่อเกิดฮีทสโตรกมีวิธีการปฐมพยาบาลอย่างไร

ฮีทสโตรกอันตรายจนถึงขั้นเสียชีวิตได้ เมื่อพบเห็นผู้ป่วยควรรีบปฐมพยาบาลฮีทสโตรกเบื้องต้นทันทีตามวิธีการดังนี้

• ทำให้อุณหภูมิร่างกายเย็นลงโดยการพาเข้าที่ร่ม หรือพาเข้าในตัวอาคาร

• นอนราบ ยกเท้าสูงทั้งสองข้างเพื่อเพิ่มการไหลเวียนของเลือดไปยังสมองและหัวใจ

• ดื่มน้ำเปล่ามาก ๆ

• กรณีผู้ป่วยสวมเสื้อหลายชั้นควรถอดเสื้อชั้นนอกออก

• ใช้น้ำแข็งประคบ ใช้ผ้าชุบน้ำเช็ดตัวหรือจะวางผ้าชุบน้ำบริเวณศีรษะ คอ รักแร้และขาหนีบ ร่วมกับการใช้พัดลมเป่าเพื่อระบายความร้อนหรือลดอุณหภูมิ

• รีบนำผู้ป่วยส่งโรงพยาบาล

ปรึกษาและสอบถามวิธีการรับมืออาการฮีทสโตรกเบื้องต้นกับพยาบาล ไม่มีค่าใช้จ่าย!

การตรวจวินิจฉัยฮีทสโตรกเบื้องต้น

เมื่อนำส่งผู้ป่วยฮีทสโตรกถึงมือแพทย์แล้ว เบื้องต้นแพทย์จะมีวิธีการวินิจฉัยอาการฮีทสโตรกดังนี้

• วัดอุณหภูมิ

• ตรวจเลือด เพื่อดูสารเกลือแร่ ค่าตับ ค่าไต รวมถึงการแข็งตัวของเลือด เป็นต้น

• ตรวจปัสสาวะ เพื่อดูค่าไตและความเสียหายของกล้ามเนื้อ

• สแกนสมอง เนื่องจากผู้ป่วยฮีทสโตรกในบางรายอาจเกิดความเสียหายที่สมองได้เช่นกัน

วิธีป้องกันการเกิดฮีทสโตรกด้วยตัวเอง

อากาศร้อน ๆ แบบนี้โดยเฉพาะประเทศไทยจะใช้ชีวิตข้างนอกในตอนกลางวันก็เสี่ยงฮีทสโตรกโดยเฉพาะเด็กเล็ก ผู้สูงอายุ หรือแม้กระทั่งคนวัยทำงานทั่วไป เจอแสงแดดทีไรปวดหัวไมเกรนทุกที เรามีวิธีป้องกันโรคฮีทสโตรกเบื้องต้นสามารถทำได้ดังนี้

• หลีกเลี่ยงการอยู่กลางแจ้ง การทำกิจกรรมนอกบ้านในช่วงกลางวันโดยเฉพาะเด็กเล็กและผู้สูงอายุ และผู้ที่มีโรคประจำตัว

• สวมเสื้อผ้าสีอ่อนเพราะจะช่วยสะท้อนความร้อนได้ดี เลือกเนื้อผ้าที่ช่วยระบายความร้อนได้ดี เช่น ผ้าคอตตอน ผ้าเรยอน

• สวมหมวก แว่นตากันแดด และกางร่มเมื่อต้องอยู่กลางแจ้ง

• ทาครีมกันแดด SPF 50 +

• จิบน้ำบ่อย ๆ ระหว่างวันเพื่อป้องกันการขาดน้ำและช่วยลดอุณหภูมิร่างกาย

• สำหรับผู้ที่ชอบออกกำลังกายกลางแจ้งควรเปลี่ยนมาออกช่วงเช้าและเย็น

• หลีกเลี่ยงการดื่มแอลกอฮอล์และคาเฟอีน

• หลีกเลี่ยงการจอดรถยนต์กลางแจ้ง

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับฮีทสโตรก

1. ฮีทสโตรกอันตรายไหม?

โรคลมแดดหรือฮีทสโตรกนั้นอาจรุนแรงถึงขั้นเสียชีวิตได้ในบางราย อาการของฮีทสโตรกทั่วไปที่ควรสังเกตเพื่อเฝ้าระวังไม่ให้อาการรุนแรง ได้แก่ ปวดศีรษะ กระหายน้ำมาก คลื่นไส้ อาเจียน ผิวแห้ง แสบ แดง ร้อน ใจเต้นเร็ว

2. ภาวะแทรกซ้อนจากฮีทสโตรกมีอะไรบ้าง?

หากไม่รีบรักษาภาวะฮีทสโตรกอาจทำให้เกิดอาการชัก สมองบวม เซลล์ประสาทถูกทำลายอย่างถาวร

หัวใจเต้นผิดจังหวะและภาวะหัวใจล้มเหลวที่เกิดจากหัวใจทำงานหนักเกินไปได้

สรุปฮีทสโตก อย่าประมาท รีบปรึกษาแพทย์

ในประเทศไทยเรามีข่าวผู้เสียชีวิตจากโรคลมแดดหรือฮีทสโตรกให้เห็นกันแล้ว ดังนั้นเราไม่ควรประมาทมองข้ามภัยจากความร้อนในฤดูร้อนที่มีแนวโน้มร้อนขึ้นทุก ๆ ปี หลีกเลี่ยงการทำกิจกรรมกลางแจ้งในตอนกลางวัน หรือหากมีอาการผิดปกติ รีบปรึกษาแพทย์โดยด่วน

ปรึกษาหมอออนไลน์ พยาบาล หรือปรึกษาเภสัชกรที่แอป BeDee ได้ทุกวัน พร้อมให้คำปรึกษาและจัดส่งสินค้าถึงมือ เลือกปรึกษาตามเวลาที่คุณสะดวก เป็นส่วนตัวสูง ไม่ต้องเดินทาง สอบถามเพิ่มเติม Line Official : @BeDeebyBDMS

Content powered by BeDee Expert

นพ. รัตน์ศักดิ์ ตั้งเทอดชนะกิจ

แพทย์เวชปฏิบัติทั่วไป

เรียบเรียงโดย

กรวรรณ ใจซื่อกุล

Heatstroke – Symptoms and causes – Mayo Clinic. (2022, June 25). Mayo Clinic. https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/heat-stroke/symptoms-causes/syc-20353581

Ansorge, R. (2010, July 22). Heat stroke: symptoms and treatment. WebMD. https://www.webmd.com/a-to-z-guides/heat-stroke-symptoms-and-treatment

Heatstroke and heat exhaustion. (n.d.). Australian Red Cross. https://www.redcross.org.au/emergencies/prepare/heatstroke-and-heat-exhaustion/