นอนละเมอรบกวนคุณภาพการนอนและ อาจทำให้เกิดอุบัติเหตุ ดูวิธีป้องกัน

Key Takeaways

• ละเมอคืออาการผิดปกติของการนอนหลับอย่างหนึ่งซึ่งทำให้ผู้ป่วยลุกขึ้นมาทำกิจกรรมต่าง ๆ ในขณะที่ยังอยู่ในภาวะหลับลึก เช่น ละเมอเดิน นอนละเมอพูดละเมอร้องไห้

• การนอนที่ผิดปกตินี้อาจรบกวนคุณภาพการนอนหลับ ทำให้ผู้ป่วยรู้สึกเหนื่อยล้าในตอนกลางวัน เนื่องจากการนอนหลับไม่ต่อเนื่องและอาจทำให้เกิดอุบัติเหตุได้

• การละเมออาจส่งผลให้ทำกิจกรรมบางอย่างโดยไม่รู้ตัว หรือรู้สติไม่สมบูรณ์ อาจเสี่ยงต่อการเกิดอุบัติเหตุ

การละเมอคืออะไร?

นอนหลับผิดปกติแบ่งออกเป็นสองประเภทได้แก่ การละเมอเดิน (Sleepwalking หรือ Somnambulism) และการนอนละเมอพูด (Sleep Talking) โดยอาการละเมอเดินคืออาการผิดปกติของการนอนหลับ (Parasomnia) อย่างหนึ่งซึ่งอาการที่พบได้บ่อย อาการเป็นอาการผิดปกติของการนอนหลับซึ่งทำให้ผู้ป่วยลุกขึ้นมาทำกิจกรรมต่าง ๆ ในขณะที่ยังอยู่ในภาวะหลับลึก เช่น เดินไปมา เดินออกนอกบ้าน หรือในบางรายอาจมีอาการละเมอรุนแรงจนถึงขั้นทำอาหารหรือขับรถ

อีกประเภทหนึ่งคือการนอนละเมอพูด (Sleep Talking) หรือ ละเมอร้องไห้ซึ่งการละเมอทั้งสองลักษณะ มักพบในเด็กมากกว่าในผู้ใหญ่ ผู้ที่นอนละเมอมักจะไม่รู้ตัวและจำสิ่งที่ทำไม่ได้หรือจำได้เพียงเล็กน้อยเมื่อตื่นขึ้นมา มีข้อมูลทางการแพทย์ระบุว่าการละเมอเดินอาจถ่ายทอดทางกรรมพันธุ์ กล่าวคือ มักพบในเด็กที่มีพ่อหรือเเม่คนใดคนหนึ่งหรือทั้งสองที่มีการละเมอเดินด้วยเช่นกัน

ประเภทของการนอนละเมอตามระยะการหลับ

อาการนอนละเมอนั้นสามารถเกิดขึ้นได้ในแต่ละระยะของการหลับแตกต่างออกไปตามแต่ละบุคคลและแต่ละครั้ง โดยทั่วไปแล้วสามารถแบ่งตามระยะการหลับได้ดังนี้

• การนอนละเมอที่เกิดขึ้นในช่วง Non-REM Sleep (Nonrapid Eye Movement, NREM)

เป็นช่วงระยะการหลับลึกในช่วง Non-REM Sleep สมองยังอยู่ในสภาวะหลับลึกแต่มีการปลุกขึ้นมาบางส่วน ทำให้เกิดพฤติกรรมที่เป็นการนอนละเมอ เช่น การลุกขึ้นเดิน (Sleep Walking) การผวา (Sleep Terrors หรือ Night Terrors) หรือทำกิจกรรมต่าง ๆ โดยไม่รู้ตัว

• การนอนละเมอในช่วง REM Sleep (Rapid Eye Movement (REM))

มักเกี่ยวข้องกับการฝันที่รุนแรง หรือการฝันร้าย (Nightmare) เช่น การต่อสู้ ตะโกน หรือทำร้ายตัวเอง

• Partial Arousal States (ภาวะการตื่นบางส่วน)

ในบางครั้งการนอนละเมอสามารถเกิดขึ้นเมื่อร่างกายยังไม่ตื่นเต็มที่หลังจากการหลับลึก ซึ่งอาจนำไปสู่พฤติกรรมการนอนผิดปกติที่เกิดขึ้นในลักษณะซ้ำ ๆ เช่น การนั่ง ลุกขึ้นยืน หรือลุกจากเตียงโดยไม่รู้ตัว

• การนอนละเมอในช่วงการเปลี่ยนระยะการหลับ

เกิดขึ้นในช่วงที่สมองกำลังเปลี่ยนจากระยะการหลับลึกไปสู่ระยะการหลับอื่น ๆ ทำให้ร่างกายยังคงอยู่ในสภาวะกึ่งหลับกึ่งตื่นและแสดงพฤติกรรมที่ผิดปกติออกมา

อาการละเมอมีลักษณะอาการอย่างไรบ้าง ?

อาการนอนละเมอนั้นแตกต่างกันออกไปตามแต่ละบุคคลและตามระดับความรุนแรง โดยทั่วไปแล้วอาการที่พบบ่อย เช่น

• ลุกขึ้นจากเตียงและเดิน

• นอนละเมอออกเสียง หรืออาการนอนละเมอพูด

• ทำกิจกรรมต่าง ๆ เช่น แต่งตัว เปิดปิดประตู เตรียมอาหาร หรือบางรายอาจรุนแรงจนถึงขั้นขับรถ

• ละเมอนั่งบนเตียงหรือลุกขึ้นอย่างกะทันหัน

• แสดงพฤติกรรมรุนแรง เช่น การต่อสู้ การขว้างปาสิ่งของ หรือพยายามหนีจากสถานการณ์ที่อาจรู้สึกว่าเป็นอันตรายในฝัน

• ผู้ที่ละเมอมักไม่รู้ตัวขณะที่ทำกิจกรรมต่าง ๆ และเมื่อตื่นมามักจำไม่ได้ว่าทำอะไรลงไป

สาเหตุของอาการละเมอเกิดจากอะไร?

แล้วนอนละเมอเกิดจากอะไร ? หลายคนอาจจะเข้าใจว่าอาการนี้เกิดขึ้นเองแบบไม่มีสาเหตุ แต่จริง ๆ แล้วมีปัจจัยบางอย่างเช่นกันที่กระตุ้นให้เกิดอาการ เช่น

• พันธุกรรม

• การพักผ่อนไม่เพียงพอ

• ความเครียดหรือความวิตกกังวล

• ยาบางชนิดหรือสารเสพติด

• การดื่มแอลกอฮอล์

• โรคบางอย่างที่ส่งผลต่อการนอนหลับ เช่น หยุดหายใจขณะหลับ กรดไหลย้อนกลุ่มอาการขาอยู่ไม่สุข การชักหรือโรคลมชัก

• การกระตุ้นจากสิ่งแวดล้อม

• การเปลี่ยนแปลงตารางการนอน

• อายุ พบว่าวัยเด็กมักมีการละเมอมากกว่าผู้ใหญ่

ปรึกษาปัญหาการนอนกับคุณหมอที่แอป BeDee สะดวก ส่งยาถึงที่

ผลเสียจากการละเมอคืออะไร ?

อาการนอนละเมอเราอาจจะเข้าใจกันว่าไม่ได้เป็นอาการรุนแรงหรืออันตรายถึงชีวิต แต่จริง ๆ แล้วอาการสามารถทำให้เกิดอันตรายได้เช่นกัน ตัวอย่างเช่น

• เสี่ยงต่อการเกิดอุบัติเหตุ

เนื่องจากการละเมออาจทำให้ผู้ป่วยทำกิจกรรมต่าง ๆ โดยไม่รู้ตัว เช่น ลุกขึ้นเดิน ขึ้นลงบันได เดินออกจากบ้าน ขับรถ หรือแม้แต่ทำอาหาร ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงในการเกิดอุบัติเหตุทั้งต่อตนเองและผู้อื่นได้ ดังนั้นการดูแลความปลอดภัย เช่น การตรวจสอบการล็อกประตู หน้าต่าง เก็บของมีคม หรือวัตถุที่อาจก่อให้เกิดอันตรายให้มิดชิดและปลอดภัยจากห้องนอนและในที่พักอาศัยจะช่วยลดอันตรายที่อาจเกิดขึ้น

• เหนื่อยล้าและนอนหลับไม่เพียงพอ

การนอนละเมออาจรบกวนคุณภาพการนอนหลับ ทำให้ผู้ป่วยรู้สึกเหนื่อยล้าในตอนกลางวัน เนื่องจากการนอนหลับไม่ต่อเนื่อง นอกจากนี้การตื่นกลางดึกบ่อย ๆ ทำให้สมองไม่ได้รับการพักผ่อนเพียง ส่งผลให้มีปัญหาด้านความจำ สมาธิ และการทำงานในระหว่างวัน

• ปัญหาทางอารมณ์และจิตใจ

ผู้ที่นอนละเมออาจรู้สึกเครียด วิตกกังวลอาการของตนเอง ประกอบกับการนอนที่ไม่ได้คุณภาพในตอนกลางคืน ทำให้อาจเกิดภาวะซึมเศร้าหรือความวิตกกังวล

• ส่งผลกระทบต่อการทำงานหรือการเรียน

ผู้ที่มีอาการนอนละเมออาจทำให้คุณภาพการนอนหลับลดลง ส่งผลต่อประสิทธิภาพในการทำงานหรือการเรียน เนื่องจากปัญหาด้านสมาธิ ความจำ และความสามารถในการตัดสินใจที่ลดลง

• เสี่ยงต่อโรคเรื้อรัง (Chronic Disease)

การนอนหลับที่ไม่ได้คุณภาพอาจส่งผลต่อระบบภูมิคุ้มกันและระบบต่าง ๆ ในร่างกาย เพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดปัญหาสุขภาพ เช่น ความดันโลหิตสูง เบาหวาน หรือโรคหัวใจ

วิธีป้องกันการละเมอควรทำอย่างไร ?

อาการนอนละเมอนั้นสามารถป้องกันได้ด้วยการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมและสภาพแวดล้อมที่อาจกระตุ้นให้เกิดอาการวิธีแก้นอนละเมอ เช่น

• นอนหลับให้เพียงพอ พยายามเข้านอนและตื่นในเวลาเดียวกันทุกวัน

• เลี่ยงการนอนดึกหรือการอดนอน เนื่องจากการพักผ่อนไม่เพียงพอและไม่ได้คุณภาพสามารถกระตุ้นให้เกิดการละเมอได้

• ฝึกจัดการความเครียดและความวิตกกังวลอย่างเหมาะสม เช่น ออกกำลังกาย ทำงานอดิเรก ปรึกษาจิตแพทย์หรือนักจิตวิทยาคลินิกหากเกิดความเครียดหรือไม่สามารถจัดการปัญหาได้

• ฝึกการผ่อนคลายก่อนนอน เช่น การฝึกหายใจ ฟังเพลงบรรเลงเบา ๆ หรือการทำสมาธิ สามารถช่วยให้นอนหลับได้ดีขึ้น

• หลีกเลี่ยงเครื่องดื่มที่มีส่วนผสมของคาเฟอีนในช่วง 4-6 ชั่วโมงก่อนนอน หรือถ้าจะให้ดีคือ 10 ชั่วโมงก่อนนอน ควรงดเครื่องดื่มที่มีส่วนผสมของคาเฟอีน เช่น กาแฟ ชา โกโก้ น้ำอัดลม และเครื่องดื่มชูกำลัง

• ปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านการนอน หากรู้สึกว่าการนอนมีปัญหา นอนไม่หลับ นอนกรน และอื่น ๆ ควรรีบปรึกษาคุณหมอ

วิธีรักษาอาการนอนละเมอ

อาการนอนละเมอสามารถรักษาและบรรเทาได้ด้วยการรักษาโรคอื่น ๆ ที่อาจกระตุ้นให้เกิดการนอนละเมอร่วมกับการปรับพฤติกรรม ดังนี้

• เข้านอนและตื่นนอนตรงเวลาสม่ำเสมอ

• หลีกเลี่ยงการใช้สารกระตุ้นระหว่างวัน หลีกเลี่ยงการดื่มแอลกอฮอล์

• ออกกำลังกายสม่ำเสมอ

• ใช้เวลาผ่อนคลายอย่างน้อย 1 ชั่วโมงก่อนเข้านอน

• จัดห้องนอนให้ เงียบ เย็น และ มืดสนิท

• รักษาปัญหาการนอนด้วยการปรับความคิดและพฤติกรรมที่เป็นอุปสรรคต่อการนอน (Cognitive Behavioral Therapy for Insomnia) เป็นการรักษาที่เป็นมาตรฐานโดยผู้เชี่ยวชาญ เพื่อช่วยเพิ่มทักษะของการผ่อนคลาย

• รักษาโรคทางการนอนอื่น ๆ ที่อาจทำให้เกิดอาการละเมอ เช่น ภาวะหยุดหายใจขณะหลับ (Sleep Apnea) กรดไหลย้อน หรือกลุ่มอาการขาอยู่ไม่สุข (Restless Legs Syndrome)

เครียดสะสม ทำแบบประเมินความเครียดเบื้องต้นกับพยาบาลที่แอป BeDee ไม่มีค่าใช้จ่าย

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการละเมอ

1. การละเมออันตรายไหม?

อาการนอนละเมอนั้นส่งผลกระทบต่อสุขภาพคือทำให้คุณภาพการนอนลดลงจึงทำให้ตื่นขึ้นมาไม่สดชื่น ไม่มีสมาธิ เหนื่อย อ่อนแรง ง่วงนอนระหว่างวัน นอกจากนี้ในรายที่มีอาการรุนแรง เช่น เดินออกจากบ้าน ขับรถ หรือละเมอทำอาหารอาจทำให้เกิดอุบัติเหตุต่อตนเอง นอกจากนี้อาการนอนละเมอพูดนอนละเมอออกเสียงทุกวันอาจเป็นการรบกวนผู้ที่ใกล้ชิดได้

การนอนละเมอบ่อยผิดปกติควรรีบหาสาเหตุและรับการรักษา ซึ่งแพทย์อาจทำการซักประวัติ ตรวจร่างกายและการตรวจเพิ่มเติมโดยใช้เครื่องมือพิเศษในการตรวจการนอนหลับผิดปกติ เช่น Actigraphy หรือ Polysomnography เป็นต้น

2. การละเมอในเด็กส่งผลเสียไหม?

เช่นเดียวกับผู้ใหญ่ การนอนในละเมอเด็กนั้นทำให้คุณภาพการนอนลดลง ส่งผลให้เด็กตื่นมาไม่สดชื่น รู้สึกหงุดหงิดเพราะนอนหลับไม่เพียงพอ และยังกระทบต่อพัฒนาการของเด็ก นอกจากนี้การนอนละเมอยังอาจทำให้เด็กเกิดอุบัติเหตุได้อีกด้วย

นอนละเมอ มีปัญหาการนอน ปรึกษาคุณหมอที่แอป BeDee

อาการนอนละเมออาจฟังดูไม่ใช่ปัญหาใหญ่ เป็นภัยถึงแก่ชีวิต แต่จริง ๆ แล้วการนอนที่ผิดปกติรบกวนคุณภาพชีวิต ทำให้การนอนไม่ได้คุณภาพและยังอาจทำให้เกิดอุบัติเหตุได้

ปรึกษาหมอออนไลน์ นักกำหนดอาหาร พยาบาล และปรึกษาเภสัชกรแบบไม่มีค่าใช้จ่ายบนแอป BeDee ได้ทุกวัน ส่งยาและสินค้าถึงที่ สอบถามเพิ่มเติม Line Official : @BeDeebyBDMS

Content powered by BeDee Expert

นพ. จิติศักดิ์ พูนศรีสวัสดิ์

แพทย์เวชศาสตร์ครอบครัว เวชศาสตร์ป้องกัน และอาชีวเวชศาสตร์

เรียบเรียงโดย

กรวรรณ ใจซื่อกุล

• Sleepwalking & Sleep Talking. (n.d.). American Academy of Sleep Medicine. (https://aasm.org/resources/factsheets/sleepwalkingtalking.pdf

• Newman, T. (2023, December 22). What are night terrors and why do they happen?. MedicalNewsToday.https://www.medicalnewstoday.com/articles/301893

• Night terrors and nightmares. (2022, April 21). The NHS website for England.https://www.nhs.uk/conditions/night-terrors/

• Bryan, L. (2023, December 8). Parasomnias. Sleep Foundation.orghttps://www.sleepfoundation.org/parasomnias

• Fleetham JA, Fleming JA. Parasomnias. CMAJ. 2014 May 13;186(8)https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC4016090/

• Cleveland Clinic. (2021, April 29). Parasomnias are disruptive sleep-related disorders. Cleveland Clinic. org.https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/12133-parasomnias–disruptive-sleep-disorders